25 februari 2015 Project: Werkman Rubriek: LezingenTentoonstellingen

Het Stedelijk in de Oorlog; de vriendschap van Werkman en Sandberg

In het kader van 'Het Stedelijk in de Oorlog' (27 feb-31 mei) vindt op 12 maart een lezingenavond plaats over de band die Werkman had met conservator en later museumdirecteur Willem Sandberg. In een brief vat Werkman samen waar de tentoonstelling over gaat: de bunker in Castricum, schilderijen uit de collectie, werk van Sandberg, én werk van Werkman zelf dat door Sandberg werd aangekocht.

In een brief van 20 mei 1941 aan Henkels vertelt Werkman hoe hij samen met Jan Wiegers bij de familie Sandberg in Amsterdam te gast is. Hij schrijft hoe hij wordt uitgenodigd voor
(…) een bezoek aan Castricum, waar de betonkluis onder de duinen een miljoenenschat aan moderne schilderijen bevat, alle opgehangen zonder lijsten aan stalen rekken die uitrekbaar zijn. Met graagte hebben Wiegers en ik die uitnodiging aangenomen, hebben met de heer en mevrouw Sandberg geluncht in hun optrekje midden in de wildernis van het uitgestrekte duinlandschap en genoten zowel van de natuur als van de schilderijen, die anders in de musea hangen. Van Gogh, Gauguin, Cézanne, Utrillo, Picasso, Campigli, Odillon Redon, Chagall, Manet, Monet, Pisarro, Seurat, Sisley, Corot, Renoir, Klee, Duffy, en vele andere beroemde schilders. [p. 31, Brieven van H.N.Werkman 1940-1945, Privedomein Arbeiderspers, 1968]

Het citaat bevat aanzetten tot van alles wat op de expositie ‘Het Stedelijk in de Oorlog’ in het Stedelijk Museum van Amsterdam te zien is: foto's van de bunker, schilderijen van de genoemde kunstenaars, werk van Sandberg, én werk van Werkman dat door Sandberg voor het Stedelijk Museum werd aangekocht.

Voor Sandberg was de oorlogsperiode er een van verzet, maar ook van groei en leren. Hij deed ervaringen op die bepalend waren voor zijn visie op vormgeving en zijn focus op moderne kunst. Omdat de Duitse bezetter moderne kunst als ‘entartet’ bestempelde, waren zijn voorkeuren al een verzetsdaad te noemen; maar zijn affiniteit met de prenten van Werkman kwam natuurlijk vooral uit artistieke overwegingen voort. De 'Experimenta Typografica' van Sandberg die in het Stedelijk Museum zijn hier het product van.

Blijft dat de moderne kunst niet alleen staat voor een nieuw levensgevoel, voor experiment en abstractie, maar ook voor het verzet tegen de oorlog en het fascisme. Behalve hele mappen prenten van Werkman kocht Sandberg ook een door restaurateur Willy Kock in zijn opdracht nageschilderde ‘Victory Boogie Woogie’ van Piet Mondriaan aan. Te zien in het Stedelijk Museum naast de prachtige kunstwerken en verhalen over Joodse kunstenaars en de collecties van Joodse verzamelaars. 

Het Stedelijk in de Oorlog, 27 februari t/m 31 mei, Stedelijk Museum van Amsterdam
Werkman; kunstenaar en graficus in de oorlog, 12 maart, 20.00-21.30 uur, Stedelijk Museum van Amsterdam, reserveren verplicht (zie link) Sprekers: Margriet Schavemaker, Jikke van der Spek, Suzanna Héman, Claartje Wesselink, Job Cohen

publication-593.jpg

Het Stedelijk in de Oorlog, Boek bij de tentoonstelling onder redactie van Gregor Langfeld, Margriet Schavemaker en Margreeth Soeting, met essays van Gregor Langfeld, Roel Hijink, Margriet Schavemaker, Margreeth Soeting en Claartje Wesselink en nawoorden van Rudi Ekkart en Joël Cahen.
Uitgave Bas Lubberhuizen / Stedelijk Museum Amsterdam

 

De Redactie


Wilt u reageren?

U moet geregistreerd en ingelogd zijn om te kunnen reageren.

logo.pngpresenteert


Werkmanproject

2015
Werkmanproject
Vrijheid van Geest 

Projectinformatie

Project volgen


Relevante links

Werkman

Groninger Museum
Werkmanarchief
Werkman 2015
GR-ID
Drachten Dr888
Galerie Werfkade 16
Grafisch Centrum Groningen
De Typografentafel

Grafiek & Drukwerk

Museum Meermanno
Masereel Centrum
Drukwerk in de Marge


Redactie

Saskia Monshouwer - hoofdredactie
Mieke Mens - beeldredactie
Joyce Gabeler